السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

367

جواهر البلاغة ( فارسى )

متنبى گفته است : اگر سختى نبود همهء مردم سرورى مىيافتند . بخشيدن ، نيازمند مىكند و گام براى جنگ برداشتن كشنده است . « الإقدام قتّال » به جهت تناسب در خبريه بودن و جامع داشتن بر « الجود يفقر » عطف شده ولى مصراع دوم بر مصراع اول عطف نشده چون آن را تفسير مىكند . 10 - و قال الشريف الرضى : لا تأمنّنّ عدوّا لان جانبه * خشونة الصّل عقبى ذلك اللّين « 1 » و شريف رضى سروده است : از دشمنى كه ظاهرى نرم دارد ، آسوده مباش . سختى زهر ، فرجام همان نرمى است . مصراع دوم بر مصراع نخست عطف نشده است چون آن را تفسير مىكند و بين آن دو كمال اتصال هست . يا از اين جهت كه مصراع دوم ، پاسخ سؤالى است كه از جملهء اول به دست مىآيد . 11 - و قال المعرّى : لا يعجبنّك إقبال يريك سنا * إنّ الخمود لعمرى غاية الضّرم و معرّى سروده است : روىكردن دنيا كه به تو روشنى نشان مىدهد تو را شگفت‌زده نكند به جانم سوگند ، بىشك خاموشى ، پايان شعله‌ور شدن است . مصراع دوم بر مصراع اول ، عطف نشده است . چون مصراع دوم ، پاسخ سؤال مقدر است و بين آن دو ، شبه كمال اتصال وجود دارد . 12 - و قال الخفاجى : النّاس شتّى و إن عمّتهم صور * هى التنّاسب بين الماء و الآل و خفاجى گفته است : مردم ، گوناگون و پراكنده‌اند گرچه صورتهاى مشتركى دارند آن صورتهاى مشترك ، چونان تناسب بين آب و سراب است . مصراع دوم بر مصراع اول عطف نشده است چون آن را تفسير مىكند . 13 - و قال ابو فراس : لا تطلبنّ دنوّدا * ر من خليل أو معاشر « 2 » أبقى لأسباب المودّة * أن تزور و لا تجاور و ابو فراس گفته است : هيچگاه نخواهيد كه خانهء شما با خانهء دوست يا همنشين شما

--> ( 1 ) . ديوان شريف رضى ، ج 2 ، ص 447 . ( 2 ) . ديوان ابو فراس ، ص 164 .